तुच तो आमचा आंबेडकर

माणसाच्या जगात जन्मलो आम्ही
माण्संच नाही राहीली आता
जंगलं नुस्ती.. हैवानांची, सैतानांची
या जंगलातून जाताना आधी वाटायची
भीती.. शांत… चोरपावलांनी हल्ला करणा-या वाघांची
कुत्र्यांचं भुंकणं होतं सुखकारक
आता कुत्रेही पिसाळलेत
लचके तोडतात अंगा खांद्याचे
लुतभ-या नजरांनी पाहत असतात अंगभर
अंधा-या रात्रीची फोड करून उजएड
शिरत नाही शिवारात
वीर्+अर्य शिरत नाही धमन्यांत
सळसळत नाही रगात
उसळत नाही आता
सारं काही हतबल
येतेच आठवड्यागणिक एक बातमी
काळ्या, बोल्ड लाईनीत रंगतो मथळा
इनडिझाईनच्या होतात रेषा एक्सप्रेस
निषेधाच्या छटा गडद

आम्ही त्यांना म्हणतो शहिद
आम्ही देतो भेट त्यांच्या गावाला
आम्ही मोजतो तुकडे
आम्ही काढतो फोटो, लिहीतो रिपोर्ट
आम्हीच शोषकांचे पचवतो सल्ले
अन् सहन करतोय टोमणे
आता हल्लेही सहन करावे लागतायेत
आधी म्हारा-मांगाच्या पोरापोतर ठिक
आता नवी उपाधी दिलीये
आम्ही नक्षलवादी गणलो जातोय

माझ्या शेतात आता पिकत नाही हिरवंकंच दुःख
कोकिळ गात नाही कनकेचं तांबूस गाणं
चिमणी धगधगत नाही आता
कावळे झालेत गलेलठ्ठ पित्तराच्या ताटावरून
गळक्या पत्र्याचं सिमेंट सोडतंय
पाण्याची धार अंथरूणात
अधी मधी सोडत असते सूर्याची बीम
चार प्रहराआधी जन्मलेली अर्भक
इथं मोताद श्वासाश्वासासाठी
धुरानी काळवंडलंय काळीज
तेलकटलेलं अंग
तेलकटलेलं शहर, गाव, वाडी-वस्ती
आणि रक्तानं चिकट अंग
धू धू धूतलं तरी स्वच्छ होत नाही
डाग काही केल्या जात नाही
तेल काही केल्या उतरत नाही
हे जग काही आजच निर्माण झालं नाही
हे जग काही आजच नष्ट होणार नाही
आत्मा, देव, पुनर्जन्म, श्रद्धा
क्षूद्र गोष्टींना मूठमाती देणा-यांची जमात आपली
मेणकापडाचं छत, पत्र्याची भिंत
सिमेंटचा काळसर कोबा
चुन्याचा निळसर गिलावा
बाजरीची भाकरी, लसणाची चटणी
आठवड्याला रश्शीचं कालवण
माळ्यावरची रद्दी, उबट चादरी
आणि नियतीनं गायलेलं गजकर्णाचं गाणं
भोकाड पसरलेल्या भटक्या कुत्र्यांना
रात्रीचा रस्ता देखील पडतो अपुरा
गती आणि प्रगती सहन न होणा-या दोन प्रजाती
अनुक्रमे कुत्रा : माणूस
आता सहन होत नाहीए
पृथ्वीच्या पोटात खोलवर
तू गाडलेलं अस्पृश्यतेचं थडगं
ते थडगं पुन्हा उकरून काढणा-या हातांनी
चालवलीये मनूस्मृतीची दूरूस्ती झोकात
न्यायाचं प्रतिदान नाही घालणार कधीच झोळीत
झोळीची ठिगळं, चिंध्या आणि बाळोतं
फेकून दिलेलं त्यांना पहावत नाहीत
जुनेरी फेकून नवेरी अंगावर सजलेली
सहन होत नाही डोळ्यांना त्यांच्या
बदल्याच्या आगीनं धावताहेत सैरावैरा
त्यांच्या शेंडीवर बसलेला कुठारा घात
त्यांनी तसाच ओला ठेवलाय गँगरीन सारखा…
म्हणून
त्यांना नकोय सुखानं नांदणारी हवा
त्यांना नकोय पाणी खळाळणारं
की नकोय मुक्तपणे घेतलेला श्वास
मसणजोग्यांच्या संस्कृतीतलं गीत
विकृत करून रागात सजवायचंय त्यांना
पावित्र्याच्या संकल्पना मखमलात गुंडाळून
ते लादू पाहतायेत लेकी बाळींवर
जीणं-जगणं सा-यांचा अंत निर्विकार
रमाबाई पासून जवखेडा व्हाया खैरलांजी
केसेसचा न्याय अंडरग्राऊंडच
नियतीचं भेसूर गाणं आजही भयावह
सामुहिक प्रोग्राम करत वाजतंय
फक्त त्याचे वर्जन्स बदलतायेत
त्या गाण्यानं साद घातलेली आरोळी
मी रुजवू पाहतोय
प्रेयसीच्या, बहीणीच्या, आईच्या कानात
त्यांच्या केसांत माळेन म्हणतो चाकू-सु-यांनी बांधलेला गजरा
खांद्यावर लटकवेन कुऱ्हाडी
ही हत्यारं हिसेंसाठी नाहीत
ही हत्यारं युद्धाची आहेत
युद्ध आहे स्वतःशीच
स्वतःच्या रक्षणाशी
त्यांनी एसआरए आणला
त्यांनी झोपड्या बळकावल्या
त्यांनी काँट्रॅक्ट आणला
आमच्या नोक-या हिसकावल्या
आभाळमुका घेणार्‍या घरांची बेगडी माया
लाल डोंगर, लाल बावट्याची चाळ
लाल मुंग्यांची भाजी
पिवळसर आभाळ
नदी गढूळलेली
जसा बीएमसीचा पाईप गळतो अधी मधी
पेपरातून जातीचं नाव झळकतं अधी मधी
जमीन होते चिकट लालेलाल
वातावरण होतं ऊबट, कोंदट
पुन्हा पुन्हा एकच हेडलाईन फिरते
यांच्या मेंटेनंसलेस पेपरातून
तीच नक्षली बातमी फिरत
यांच्या सेंसलेस सदरातून
सोशल मिडीया ही ओकतो गरळ
पीटीलेस मनगटातून
आमच्या मयताला मृत्यु करून मांडणारे
हे सनातनी करतील पक्षपातीपणाच !!!
ज्यांनी कधी चढली नाही पायरी आपल्या उंबराची
ज्यांनी कधी वाचली नाही कविता आपल्या भळभळत्या जखमांची
ज्यांनी कधी म्हटलं नाही सुक्त आपल्या मुक्तीचं
ज्यांनी कधीच गायलं नाही गान आपल्या क्रांतीचं
ज्यांनी साधा फुलू दिला नाही रानमोगरा आपल्या सुगंधाचा
ज्यांनी कधी मांडू दिलं नाही आपलं अस्तित्व
जेव्हा तू नाकारला होता अपमान
जेव्हा तू फडकावलं होतं बंडाचं निशाण
जेव्हा तू नागवलं होतं त्यांच्या लिंगगंडाला
जेव्हा तू नागवलं होतं त्यांच्या स्मृतीला
त्यांच्या तेहतीस कोटींच्या टेस्ट ट्यूब बेबींना
जेव्हा तू नाकारली होतीस त्यांची चाकरी
जेव्हा तू हाकारली होतीस स्वतःची अस्मिता
जेव्हा तु उगारली होतीस गौरांग मुठ
तेव्हाचा सूड अजूनही ठसठसतोय जखमेत खपलीखालच्या…
अशा तमाम छप्पनचाट्यांचा तु चोळाबोळा केला होतास ना
त्या चोळ्याबोळ्याची आठवण अजूनही रखरखते आहे त्यांच्या नजरेत
त्यांच्या जाणीवेतून गेलेली नाही आज अजूनही त्यांच्या पराभवाची
त्यांना जाणवला होता पराभव तेव्हाच
तु लोकशाही दिली
आम्ही ती स्विकारली
तु मानवता दिली
आम्ही अंगिकारली
तु क्रांतिसूर्य दिलास
तु कबीर दिलास
तु बुद्ध दिलास
आम्ही आंधळ्या डोळ्यांनी बुद्ध कुरवाळला
आम्ही बुद्धाला ध्यानस्थ केलं
आम्ही बुद्धाचं फेंगशुई केलं
आम्ही त्याचे पाय बसवले
आम्ही त्याचे डोळे बंद केले
आम्ही संविधानाला पोथी बनवली
आम्ही अहिंसेनं हात बांधून घेतले
आम्ही डोळे घट्ट मिटून घेतले
आम्ही जखडून टाकली बुद्धीची कवाडं
आम्ही बंदिस्त केलं द्यानाला
आम्ही कैद केलं तुझ्या विचारांना
तु म्हणाला होतास
ब्राह्मण्य न् भांडवलवाद वाहक आहेत शोषणाचे
त्यांचा नित्यवाद असतो अमर कायम
आम्ही तुझे ऐकून न ऐकल्यासारखे केले
आम्ही संघटना काढल्या
आम्ही पक्ष काढले
आम्ही गट मांडले
आम्ही तट बांधले
आम्ही लाचार झालो
आम्ही स्वतःहून बेजार झालो
वेशीबाहेर मुंडकं छाटलं गेलं की
आमची अस्मिता जागी होते
आम्ही रडतो, बोंबलतो
आक्रोश करतो
भडास निघाल्यावर शांत होतो
पुन्हा त्याच वळचणीला जातो
पुन्हा त्याच शोषकांचा आसरा
त्याच शोषकांचे वाहक
डिक्कीचे चॅप्टर उघडतो
सेटिंग करतो
चिटींग करतो
तुझ्या दुष्मनाशी महायुती करतो
आम्ही बंद केलीये चिकित्सा केव्हाच
चिकित्सा करणा-याला आम्ही बाटगा ठरवतो
तु माणूस बनवलं होतंस आम्हाला
तु येऊन बघ आम्ही कसे सिस्टमॅटीक गांडू झालो आहोत…
२०१४ सालच्या शेवटच्या सहा तारखेला
सारे स्मरण करत येतील तुझे
समुद्राच्या लाटांना आव्हान देणारी
तुझ्या लेकरांची लाट धडकेल इथे
पानांतून, फुलांतून, हवेतून,
नजरेतून, प्रकाशातून, उजेडातून
सर्वत्र समतेचा सळसळता निखारा चैतन्यदायी होऊन
पसरेल इथल्या आभाळात
आम्ही तिथेच असू…
जसे १९५६ साली आलो होतो तसेच
२०१४ साली सुद्धा आलेलो असू…
सालाबादप्रमाणे एखादी नवी संघटना,
एखादा नवा पक्ष, फार्फार तर एखादा नव गट करू स्थापन
बाबा…
आम्हाला वाटत नाही लाज कसलीही
आजही आम्ही भांडत राहतोय वितभर जमीनीसाठी
मला ठावूक आहे…
तुझा रूद्रावतार…
तुच माणसाला मुक्त केलंयस पुनर्जन्मातून
म्हणून तु काही परत येऊ शकणार नाहीस
पण जर आलास तर आम्हाला कधीच माफ करणार नाहीस
आम्हीच तुला पुतळ्यात डांबलंय
आम्हीच तुला कव्वालीत जेरबंद केलाय
तुझ्यातल्या प्रकाश घेतलाय ओरबाडून
पिसाळलेल्या कुत्र्यांसारखा
त्यावर सांगतोय आम्ही आमचीच मालकी
पैतृक संपत्तीतून आल्यासारखी
तु नाकारलीस व्यक्तीपुजा
तु नाकारलीस मूर्तीपुजा
तु नाकारलीस विभूतीपुजा
तु नाकारलास अन्याय
तु नाकारलीस लाचारी
पण बा भीमा माफ कर आम्हाला
आम्ही तुला देव बनवला
सुटा बुटातला
तुझे पुतळे उभारलेत आम्ही चौकाचौकात
इथल्या प्रशासनानं तुझ्या पुतळ्यांवर
घडवल्यात दंगली, घडवलेत हत्याकांड
घडवलेत जळीतकांड अन् समग्र बलात्कार
आम्हीच तुझ्या अस्थी घेऊन
मागत फिरतोय मतांचा जोगवा
शोषकांच्याच मांडीला मांडी लावून
आम्ही केलाय खून तू दिलेल्या स्वाभिमानाचा
जग मेलं तरी आपल्याला मरून चालणार नाही
मेलेल्या जगाची प्रेतसमीक्षा करावीच लागेल
मुडद्यांचे चिंदबाटे, जाळी-जळमटे, खोपटे-घरटे
सारं काही उन्मळून पडली तरी
रचावाच लागतो एकेक कोपरा नव्यानं
धागा गुंफावाच लागतो पुन्हा पुन्हा
घरधन्यानं हार मानून चालत नाही
घरधन्यानं निराश होऊन जमत नाही…
घरधन्यानं उमेदीचं धन जमवायचं असतं आपल्या शेतात
आणि नव्यानं रचायचं असतं सुक्त नवनिर्मितीचं…
तुच शिकवलेस रे आम्हाला
सदगुणांवर प्रेम करायला
शत्रुशी प्रेमानं वागायला
सूड बुद्धीचा कलंक तु काढून घेतलास आमच्यातून
इथल्या भिंती, नद्या, नाले, इमारती
दुष्मनदाव्याच्या हिशोबाने अजूनही डोळे टवकारतायेत आमच्यावर
रक्त न सांडता वै-याला जिंकण्याचं ट्रेनिंग दिलं तू आम्हाला
तुझ्या लेखणीनं लिहीलं संविधान
अधिकार दिला इथल्या फकिराला, नंग्या-बुच्याला
देश चालवण्याचा, शासक होण्याचा
पण जात नाकारणारा अजून शासक होऊ शकला नाही
बाबा…
पोरं तुझी चालतात ऐटीत आता
म्हणून सूर्य देखील डागाळतोय यांचा
लेकरं तुझी शिकतात दैदिप्यमान
म्हणून जळफळतोय चंद्र देखील यांचा
२०१४ सालचं काटेरी दार बंद होण्याअगोदर
मी उघडत आहे २०१५ चं महाद्वार
महाद्वारातून तू येशीलच पुन्हा
राजबिंडं रूपाचा
सातमजली हास्याचा धनी
प्रचंड, प्रकांड पांडित्य
बुद्धी सामर्थ्य, ज्ञानचातुर्य उधळशील पुन्हा आमच्या दारात
प्रेमाचे झरे फुलवशील अंगणात
आखात करशील हिरवंगार
युद्ध भूमीवर सुक्त गाशील पुन्हा
माणसाचं गाणं गाशील पुन्हा
तुच तो आमचा आंबेडकर
तुच तो आमचा आंबेडकर

वैभव छाया

पूर्वप्रकाशित
दिव्य मराठी
http://divyamarathi.bhaskar.com/news/DMS-poem-on-ambedkar-by-vaibhav-chhaya-4830712-NOR.html

Dec 06, 2014, 08:21 AM IST

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s