बावडी

विठ्ठलवाडीच्या खडेगोलवली गावात राहताना घरच्यांनी पाण्याचे खुप हाल काढलेत अनेकांनी. पाण्याची टाकी आली ती ९८ च्या आसपास. त्यासाठी तिथल्या नगरसेविकेला आमरण उपोषण करावं लागलं. प्रशासन बधत नाही हे पाहून अर्धवट बांधकाम झालेल्या पाण्याच्या टाकीवरून उडी मारून जीव देईल ही धमकी द्यावी लागली होती. उपोषण काही केल्या तडीस जाईना हे पाहून रिपाईच्या नगरसेविका रायभोळे यांनी शेवटी टाकीच्या शिड्या चढायला सुरूवात केली. अन् बाईंचा राग काही करता शांत होत नाही पाहून शेवटी कडोमपा … कल्याण डोंबिवली महानगर पालिकेनं मागणी मान्य केली. सहा महिन्यात टाकीचं बांधकाम पूर्ण झालं. पाणी ही मिळू लागलं. पण जरा फ्लॅशबॅक मध्ये जाऊया. ९२-९३ चं साल. मुंबईच्या दंगली उरकल्यानंतर मुंब्रा जसं निर्वासितांचं, पिडीतांचं ठिकाण बनलं तसंच विठ्ठलवाडीच्या बाबतीतही झालं. वडार-बेडारांच्या सेपरेट सेटलमेंटच्या आजूबाजूला असलेल्या घेट्टोज मध्ये हे सारे आपसूक सामावून गेले. कोणतंही नियोजन नाही. अपुऱ्या सोयीसुविधा आणि निष्क्रिय प्रशासन मेहरबानी करत होतं. समस्यांचा पाढा रोज दुपट्टीने वाढत होता.

washimmanjhi2_0.jpg

त्या काळात विठ्ठलवाडीतल्या प्रत्येक चाळीत बावडी खणणं हा सामुहिक कार्यक्रम झाला होता. एक विहीर तर आम्ही राहत होत्या त्या घराला खेटूनच खणण्यात आली. आजही श्रीराम कॉलनीच्या विहीरीच्या कठड्यावर माझ्या मामांनी ओल्या सिमेंटवर कोरलेली तारीख तशीच विराजमान आहे. चाळीतल्या एकुण ३८ कुटूंबानी एकत्र येऊन सर्वसमत्तीने विहीर खोदण्याचे ठरवले. सर्व पुरूष मंडळी जमेल ती हत्यारं घेऊन घरातून बाहेर पडली. महिला वर्ग पडेल ते काम करण्यासाठी पदर खोचून सरसावल्या. कसलंच तंत्र माहीत नाही. काहीच अवगत नाही. फक्त माझ्या आजीनं सांगितलं होतं की माझ्या आजोबानं कैक वर्षापूर्वी असलेली बावडी बुजवली होती. तीला आज पण पाणी लागेल. बस्स .. मग काय झाली सुरूवात. सकाळी हाती घेतलेलं काम संध्याकाळी पूरं झालं. रात्री नऊ च्या आसपास खणलेल्या खड्यातून थोडंसं पाणी लागू लागलं. चांगली बारा फुट खणून झाली असावी. पाणी लागल्या लागल्या जो जल्लोष सर्वांनी मिळून साजरा केला होता तो काहीतरी अप्रतिमच होता. पाणी तर लागलं आता पुढे काय? मग बावडीला शिस्तशिरपणे बांधण्याचं ठरवलं. नेमका त्या दिवशी शुक्रवार. विठ्ठलवाडी, उल्हासनगरचे बाजार बंद. दुसऱ्या दिवशी लक्ष्मीपुजन.. अमावस्याच… कोणी कारागीर काम करणार नाही हे ओघानं आलंच. पुढचे चार दिवस सणासुदीचे… म्हणजे पाच दिवस सगळं खोदलेलं असंच राहणार.. पण नेमक्या वेळेला तिथल्याच टिल्लू मिस्त्रीनं मदतीचा हात दिला. स्वतःहून पुढे येत सगळ्या सामानाची अरेंजमेंट केली. आणि जबरदस्त बावडी बांधून दिली. सकाळपर्यंत बांधकाम झालं देखील. पुढची दुपार अख्खी चाळ … जमलेला गाळ साफ करण्यात गुंतली होती. सगळेच खुष दिसत होते. हपशीवरची राडेबाजी, मैल दोन मैलावरून पाणी आणण्यासाठी करावी लागलेली धावपळ एकाच फटक्यात थांबली होती. खरंतर… या आनंदातच अनेकांनी नवे मार्ग शोधले. सामुहिक श्रमदान त्यांना नेमकी गोष्ट शिकवून गेलं होतं. समुहानं राहणं किती फायद्याचं असतं हे आत्ता कुठं उमगू लागलं होतं. त्याचाच परिणाम थोड्याच दिवसात दिसून आला. ३७५ दिवसांच्या अथक संघर्षानंतर विठ्ठलवाडीत आमच्या तीन चाळींची एक को-ऑपरेटिव्ह हौ. सोसायटी झाली. त्याचाच कित्ता गिरवत अनेकांनी आपापल्या चाळींना को-ऑपरेटिव्ह मध्ये कनवर्ट केलं.

पण खरं सांगायचं तर या पाण्यानं चाळीतल्या साऱ्याच लोकांना को ऑपरेटिव्ह पद्धत शिकवली. आणि ही लोक जगली देखील…

पाणी बरंच काही शिकवून जातं… हो की नाही …

वैभव छाया

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s